Periodontoloji

Periodontoloji

Periodontoloji, dişleri çevreleyen yumuşak ve sert dokuların iltihabi hastalıkları ve bu hastalıkların tedavisi ile ilgilenen diş hekimliği dalıdır.

Dişlerimiz çene kemiklerinde, alveoler kemik denilen bölümün içinde gömülüdürler. Alveol kemik ilediş kökü arasında “Periodontal ligaman” adı verilen fibroelastik doku mevcuttur. Bu fibroelastik doku, dişler üzerine gelen fonksiyonel kuvvetlerin çene kemiklerine yumuşatılarak iletilmesini sağlar. Bu yapıların üzerini dişeti ve ağız mukozası örter.

Sağlıklı dişeti; açık pembe renkte, mat, diş ile birleştiği yerde bıçak sırtı gibi sonlanan, yüzeyinde portakal kabuğunu andıran pütürler görülen bir dokudur. Fırçalarken veya yemek yerken kanamaz. Sağlıklı dişeti dişin boyun bölgesinde dişi çevreleyen bir oluk meydana getirir. “Dişeti oluğu” denilen bu yapı, hastalanan dokuda derinleşir dişeti cebi adını alır. Cep oluşumu diş hekiminin hastalığı teşhis etmesinde belirleyici rol oynar.

Periodontoloji

Dişeti hastalıkları enfeksiyon hastalıklarıdır. Dişeti hastalıklarının tek bir esas etkeni vardır. Ağız floramız kaynaklı bakteriler, epitel ve diğer hücre döküntüleri, çeşitli tükürük proteinleri ve gıda artıkları diş yüzeyine sıkıca yapıştıklarında “mikrobiyal dental plak” adını alırlar. 24 saat içerisinde en az iki kez ağız dışına uzaklaştırılmayan bakteri plağı dişeti hastalığını başlatır.

Plağın dişlerin üzerini kaplaması fizyolojik bir süreç olup, önüne geçilmesi mümkün değildir. İlk bir kaç saat zararsız olan plak belli bir kalınlığa ulaşınca, içindeki bakteriler iltihaba neden olan toksik maddeler sentezlemeye başlarlar. Bu aşamadan sonra bakteri plağının diş yüzeyinden düzenli ve etkili şekilde uzaklaştırılmaması ile hastalık başlar ve sinsice ilerler.

Periodontal hastalıkların çoğunluğu kronik iltihabi hastalıklardır. Akut bir abse formasyonu mevcut değilse ağrı gibi fark edilebilir belirtiler vermezler. Periodontal hastalıklar, çok uzun yıllar boyunca ağızda mevcut olup kayda değer bir belirti vermeksizin ilerleyebilirler ve diş kaybına neden olurlar. Tek belirtisi fırçalarken ve/veya kendiliğinden oluşan dişeti kanamasıdır. Hatta kanama belirtisi sigara içenlerde damar sistemi bozuklukları nedeniyle tümüyle ortadan kalkmış olabilir.

İltihabın erken dönemlerinde sadece dişetinin sağlığı bozulur. Bu aşamada hastalık gingivitisadını alır. Dişeti kırmızı ve şiştir, diş fırçalanırken, bazen de kendi kendine meydana gelen dişeti kanaması vardır. Gingivitisin çok erken dönemlerinde, hastanın ağız hijyen standardının yükseltilmesi ve bir profesyonel tarafından mikrobiyal dental plak kontrolü ile ilgili bilgilendirilmesi, hastalığın tedavisi için yeterli olabilir. Yerleşmiş gingivitisin tedavisi detertraj yapılır. En az iki seans süren bu tedavide, tüm periodontal hastalıkların tedavisinde olduğu gibi hastanın ağız hijyen standardının yükseltilmesi amaçlanır.

İltihap dişeti düzeyinden diğer periodontal dokulara geçince, periodontal ligaman ve alveol kemiği de etkilenerek “periodontitis” adını alır. Periodontal cep varlığı ve radyografiler, periodontitis teşhisinde önemli kriterlerdir. Periodontitis ilerledikçe dişeti çekilmeleri meydana gelerek dişlerde soğuk, sıcak gibi uyaranlarla hassasiyet meydana gelebilir. Daha ileri aşamalarda dişlerin etrafında apseler oluşmasına, dişlerin sallanmasına ve kaybına neden olabilir.

Periodontitisin tedavisi üç aşamada yapılır. Birinci aşama dişeti seviyesi üzerinde diş yüzeyi temizliğidir. Bu aşama diş yüzeyindeki birikimlerin yoğunluğuna göre 1 ile 3 seansta tamamlanır. ikinci aşama dişeti seviyesinin altında kök yüzeylerinin temizlenip düzeltilmesini içerir. Ağız 4 yada 6 segmente bölünerek bölgesel olarak uygulanır. Hastaların bu işlem sırasında konforunu sağlamak için lokal anesteziden faydalanılır. Bu işlem subgingival küretaj adını alır. Erken aşamalarda bu tedaviler dokuların sağlığına kavuşması için yeterli olabilir.

Hastalığın daha ilerlemiş formlarında üçüncü aşama tedavi gereksinimi olabilir. Periodontal cebin eliminasyonu ve hastalık sonucu meydana gelmiş kemik deformitelerinin düzeltilmesi için cerrahi operasyonlar yapılır. Kemikteki deformasyonun şekline göre, kaybedilmiş kemiğin bir kısmının geri kazanılmasına mümkün kılabilecek bazı teknikler bu aşamada uygulanabilir. Ağızda tutulması mümkün olmayan dişlerin çekimi, ilerlemiş vakalarda tedavi planının bir parçası olabilir.

Dişeti tedavilerinin başarılı olabilmesi hastanın kendisini tedavi ekibinin bir parçası olarak görmesiyle mümkündür. Hastalığın etkeninin(Bakteri plağı) ortadan kaldırılması, hastaların etkili ve doğru ağız hijyen uygulamalarıyla başarılabilmektedir. Bu sebeple hastaların etkili ağız hijyeni uygulayabilmeleri için eğitilmeleri tedavinin kaçınılmaz bir parçasıdır.